افت علمی دانشگاه‌های ایران فقط در ۴ سال!

در حالی که همه آمارها از تنزل رتبه علمی ایران حکایت دارد، وزیر علوم در اظهارنظری عجیب گفته است کیفیت آموزش‌ عالی در دولت تدبیر و امید رشد خوبی داشته است.

به گزارش سرویس اخبار علمی سادس، وزیرعلوم در جمع دانشگاهیان در حالی گفته است «کیفیت آموزش‌عالی در دولت تدبیر و امید رشد خوبی داشته است» که بسیاری از مستندات جهانی از افت کیفیت دانشگاه‌های ایران خبر می‌دهد. با نگاهی به آنچه در برخی محافل علمی و دانشگاهی کشور می‌گذرد می‌توان دلایل این پسرفت را به سادگی پیدا کرد، چراکه تبدیل دانشگاه‌ها به محلی برای سیاست‌بازی و القای مقاصد حزبی و جناحی، از عوامل مهم دورکردن این نهاد علمی از رسالت اصلی خود است، موضوع قابل اهمیتی که رهبر معظم انقلاب نیز بارها درباره آن به دولت هشدار داده بودند.
نگاهی به بیانات مقام معظم رهبری در همین دوسال اخیر، نشان از دغدغه دائمی ایشان در این زمینه داشته و دارد. ایشان در ۱۵ مرداد ۹۲، ۶ شهریور ۹۲، ۱۹ آذر ۹۲ و ۱۱ تیر ۹۳، ۲۰ آبان ۹۴، ۲۹ خرداد ۹۵، ۲۸ مهر ۹۵، به طور مکرر نسبت به توجه در خصوص کم‌نشدن رشد علمی کشور هشدار داده بودند.  ایشان در خرداد ماه ۹۵ در دیدار استادان دانشگاه‌ها و پژوهشگران درخصوص «پیشرفت علمی»، بر لزوم افزایش سرعت رشد علمی تأکید کردند و گفتند: «من چندی پیش نیز درخصوص کاهش سرعت رشد علمی تذکر دادم، زیرا سرعت کم شده است و برای جبران فاصله عقب‌ماندگی علمی چاره‌ای جز افزایش سرعت رشد علمی وجود ندارد.»

تنزل در کسب رتبه‌های برتر رشد علمی
به گفته دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی طبق مطالعات جهانی انجام گرفته و گزارش برخی منابع علم‌سنجی دنیا اگر مانند گذشته با همان سرعت رشد فوق‌العاده (که ۱۳ برابر متوسط جهانی بود) حرکت می‌کردیم، قاعدتاً باید در سال ۲۰۱۸ به رتبه چهارم یا پنجم دنیا دست می‌یافتیم، اما در بهترین شرایط در حال حاضر رتبه ۱۶ یا ۱۷ را داریم که حتی در برخی از منابع جهانی این رتبه، ۱۹ یا ۲۰ دنیا هم مطرح می‌شود.  بعد از اینکه بررسی جایگاه برخی دانشگاه‌های کشور در رتبه‌بندی یو. اس نیوز در سال‌های ٢٠١۵ و ٢٠١۶، از نزول رتبه برخی دانشگاه‌های ایران حکایت کرد (دانشگاه تهران در ‌سال ٢٠١۵ در رتبه ٣۶٠ ایستاده بود، اما با ١٩ پله سقوط در سال ۲۰۱۶ روی رتبه ٣٧٩ قرار گرفت، همچنین دانشگاه صنعتی‌شریف هم با سقوطی ۵٨ پله‌ای رتبه ۴٣۵ را کسب کرد و نیز دانشگاه صنعتی اصفهان هم رتبه ۵۴٧ را به دست آورد که این رتبه سقوط ٧۵ پله‌ای را به خود دیده است)، اکنون پایگاه رتبه‌بندی تایمز هم در مقایسه رتبه‌بندی دانشگاه‌ها در سال‌های گذشته، از افت رتبه جهانی برخی دانشگاه‌های کشورمان گزارش داده است.

افت دانشگاه‌های کشور از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷

 

محمد مهدی‌نژاد نوری، معاون سابق پژوهش و فناوری وزارت علوم گفته است: از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ تقریباً همه دانشگاه‌‌های ما یک طبقه افت کرده‌‌اند که ۷۰ درصد این طبقه‌بندی به مباحث پژوهشی ارتباط دارد، یعنی وضعیت پژوهشی دانشگاه‌‌های ما در حال نزول است، مثلاً دانشگاه شریف و دانشگاه علم و صنعت در رتبه‌بندی سال (۲۰۱۵- ۲۰۱۶) در رتبه بین ۴۰۱ تا ۵۰۰ دانشگاه‌های برتر دنیا بودند و هر دو در رتبه‌بندی ۲۰۱۶- ۲۰۱۷ در طبقه ۵۰۱ تا۶۰۰ قرار گرفته‌اند و یک طبقه در دانشگاه‌های دنیا افت کرده‌اند.

براساس این گزارش، رتبه دانشگاه شریف در آسیا از ۵۲ به ۷۱ تنزل پیدا و رتبه علم و صنعت از ۵۷ به ۹۲ در آسیا افت کرده است. دانشگاه‌های صنعتی امیرکبیر، صنعتی اصفهان، شهید بهشتی و خواجه نصیر یک طبقه افت کرده‌اند و این بسیار تأمل برانگیز است.  چند دانشگاه کشور در سال‌های گذشته روند رو به رشدی نداشتند و برخی دانشگاه‌ها حتی با پسرفت مواجه بودند به طوری که دانشگاه صنعتی شریف در سال ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ در رده ۳۰۱ تا ۳۵۰ جهانی بود که در سال ۲۰۱۴ به رده ۲۵۱ تا ۲۷۵ رسید ولی در سال ۲۰۱۵ با افت مواجه شد و به رده ۳۰۱ تا ۳۵۰ سقوط کرد.

دانشگاه شریف در سال ۲۰۱۶ دارای کسب رتبه در رده ۴۰۱ تا ۵۰۰ دنیا شد، ولی جای تعجب اینجاست که در سال ۲۰۱۷ دانشگاه شریف را در جایگاه ۵۰۱ تا ۶۰۰ دنیا می‌بینیم، یعنی امسال دانشگاه صنعتی‌شریف در نازل‌ترین جایگاه خود در سال‌های قرار گرفته است.  دانشگاه تهران نیز که در سال‌های قبل رتبه‌ای در بین دانشگاه‌های دنیا نداشت، در سال ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ در رده ۶۰۱ تا ۸۰۰ دنیا قرار دارد.  دانشگاه صنعتی امیرکبیر در سال‌های گذشته رتبه‌ای در بین دانشگاه برتر دنیا نداشت، ولی در سال ۲۰۱۶ به رتبه ۵۰۱ تا ۶۰۰ رسید و این رتبه در سال ۲۰۱۷ افت کرد به طوری که در حال حاضر دانشگاه امیرکبیر در جایگاه ۶۰۱ تا ۸۰۰ رنکینگ دانشگاه‌های برتر دنیا قرار دارد.
دانشگاه خواجه نصیر در سال‌های گذشته دارای رتبه‌ای نبود که در سال ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ رتبه‌های ۶۰۱ تا ۸۰۰ را دارد.

 
دانشگاه علم و صنعت که رتبه‌ای در سال‌های گذشته نداشت، در سال ۲۰۱۶ با پیشرفت به جایگاه ۴۰۱ تا ۵۰۰ رسید، ولی در سال ۲۰۱۷ دانشگاه علم و صنعت در جایگاه ۵۰۱ تا ۶۰۰ قرار دارد.

دانشگاه صنعتی اصفهان در سال ۲۰۱۵ در بازه رتبه‌بندی ۳۵۱- ۴۰۰ قرار داشت، در سال ۲۰۱۶ در بازه ۵۰۰- ۶۰۰ قرار گرفت و در سال ۲۰۱۷ این دانشگاه را در بازه ۶۰۱- ۸۰۰ می‌بینیم.

 
 تأکید وزیر بر رشد و ارتقای آموزش عالی

 
هرچند که باید اقرار کرد، قرار گرفتن تعدادی از دانشگاه‌های کشورمان در این رتبه‌بندی در جمع ۸۰۰ دانشگاه برتر دنیا بسیار خوشحال‌کننده است اما این مسئله نباید سبب شود که از افت دانشگاه‌های برتر کشورمان غافل شویم و بر طبل رشد علمی کوبیده شود، چنانچه وزیرعلوم در جمع دانشگاهیان استان همدان اظهار داشته است: «ارتقای کیفیت آموزش‌های عالی از ابتدا در دولت تدبیر و امید مطرح بوده است و در این زمینه رشد خوبی را در چهار سال اخیر شاهد بوده‌ایم.»

چندی پیش بود که رئیس دانشگاه شهید چمران اهواز نیز با اشاره به برخی دلایل خارج شدن این دانشگاه از جمع دانشگاه‌های برتر اظهار داشت: استادان با تجربه و متخصص این دانشگاه به‌ویژه استادان غیربومی دانشگاه را ترک کردند.

 
وی مجموعه مسائل دخیل در این امر را مبتنی بر محروم شدن دانشگاه از حضور اساتید با تجربه و متخصص توصیف کرد و گفت: جمع زیادی از بهترین استادان با تجربه و متخصص این دانشگاه به‌ویژه استادان غیربومی دانشگاه که بسیاری از آنها از بورسیه‌های دانشگاه و تازه بازگشته از خارج بودند، دانشگاه را ترک کردند. عده‌ای به خارج از کشور، عده‌ای به دانشگاه‌های دیگر و عده‌ای هم ترک خدمت کردند و در نهایت اخراج شدند و اینها سرمایه‌هایی بود که ناخواسته دانشگاه از وجودشان محروم شد.  بر اساس مستندات ارائه شده اکنون این پرسش به وجود می‌آید که وزارت علوم به عنوان نهادی که رسالت اساسی در تولید و رشد دانش در کشور دارد، تا چه حد در این زمینه سیاستگذاری و برنامه‌ریزی داشته است؟ آیا اساساً علاوه بر تولید دانش و اقتدار علمی که مسئله اساسی برای کشور محسوب می‌شود، توجه به حفظ جایگاه‌های قبلی در رتبه‌بندی جهانی دانشگاه‌ها صورت می‌گیرد؟ چه کسی پاسخگوی وضعیت تأسف‌بار علمی، افت شتاب رشد علمی و افت رتبه جهانی دانشگاه‌های برتر کشور در سطح جهانی است؟/ جوان

دسته‌بندی نشده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *